ریسک جنگ، رکود تورمی و ابهام بودجهای بازار سهام را در تنگنا گذاشته؛ اما ارزندگی تاریخی سهام معادله را پیچیده کرده است.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی بازار 361، بازار سهام تهران این روزها بیش از هر زمان دیگری درگیر ریسکهای کلان سیاسی و اقتصادی است؛ ریسکهایی که نهتنها روند صعودی را متوقف کرده، بلکه طی هفتههای اخیر حدود ۱۱ تا ۱۶ درصد از ارزش شاخص کل را کاهش داده است. با وجود رشد نرخ ارز و بهبود نسبی برخی متغیرهای بنیادی، بورس همچنان در سایه نااطمینانی حرکت میکند.
سقوط در سایه سیاست؛ چرا دلار اثر نکرد؟
در حالی که نرخ ارز مرکز مبادله از ابتدای بهمنماه حدود ۱۱ درصد رشد کرده و به محدوده ۱۳۶ هزار تومان رسیده، بازار سهام واکنش متناسبی نشان نداده است. بهطور سنتی، افزایش نرخ ارز باید محرک رشد سودآوری شرکتهای صادراتمحور و در نهایت تقویت شاخص باشد؛ اما این بار ریسکهای سیاسی و منطقهای، بهویژه نگرانی از تشدید تنشها، اجازه ندادهاند این سیگنال ارزی در قیمتها منعکس شود.
نتیجه این وضعیت، افت ارزش دلاری بازار به حدود ۸۰ میلیارد دلار است؛ سطحی که فاصله چندانی با کف تاریخی ۷۸ میلیارد دلاری ثبتشده در مهرماه ندارد. این عدد برای بسیاری از تحلیلگران یک «هشدار جدی» و همزمان یک «فرصت بالقوه» تلقی میشود.
رکود تورمی؛ فشار مضاعف بر شرکتها
همزمان با تشدید ریسکهای سیستماتیک، اقتصاد کلان نیز شرایط مطلوبی ندارد. دادههای نقدینگی و تولید ناخالص داخلی از تعمیق رکود تورمی حکایت دارد. بسیاری از شرکتها با چالش تامین سرمایه در گردش، افزایش هزینههای فروش و دشواری وصول مطالبات مواجهاند.
در چنین فضایی، بررسی لایحه بودجه سال آینده اهمیت دوچندان پیدا میکند. حذف برخی تخفیفهای مالیاتی و افزایش نرخ انرژی برای مصرف مازاد بر الگو میتواند حاشیه سود صنایع بزرگ انرژیبر را تحت فشار قرار دهد. در مقابل، برخی تحلیلگران معتقدند شرکتهای کوچک و متوسط ممکن است در مقایسه با غولهای بورسی، انعطافپذیری بیشتری برای عبور از این شرایط داشته باشند.
بازار سهام ارزنده اما بیخریدار؟
از منظر بنیادی، تصویر بازار کاملا متفاوت است. نسبت P/E بازار به محدوده حدود ۷ واحد رسیده و برآوردها نشان میدهد با انتشار گزارشهای سالانه و اثر رشد نرخ ارز در زمستان، این نسبت میتواند حتی به زیر ۵ واحد کاهش یابد. در حال حاضر، برخی سهام بزرگ در صنایع فولادی، پتروشیمی و هلدینگها و همچنین شرکتهای کوچکتر در حوزه دارو و صنایع غذایی با P/E فوروارد کمتر از ۳ و ۴ معامله میشوند.
این سطح از ارزندگی در سالهای اخیر کمسابقه بوده است. با این حال، مشکل اصلی بازار «فروشنده پرقدرت» نیست؛ بلکه «خریدار مردد» است. سرمایهگذاران در فضای پرریسک کنونی ترجیح میدهند نقد بمانند یا در ابزارهای کمریسکتر فعالیت کنند.
ریسک جنگ؛ متغیر پنهان اما تعیینکننده
در میان تمام متغیرهای اثرگذار، ریسک جنگ و تنشهای منطقهای بیشترین وزن را در تصمیمگیریها دارد. تجربه وقایع گذشته، از جمله تعطیلیهای مقطعی بازار و بازگشاییهای هیجانی، باعث شده سرمایهگذاران نسبت به پایداری حمایتها و ثبات سیاستگذاری تردید داشته باشند.
حتی در بازار طلا نیز نشانههایی از خروج پول و شکلگیری حبابهای منفی مشاهده شده که نشاندهنده سطح بالای اضطراب در فضای سرمایهگذاری است. در چنین شرایطی، هر موج منفی خبری میتواند موج تازهای از احتیاط و نقدشوندگی کوتاهمدت ایجاد کند.
مرز ۳.۸ میلیون واحد؛ حمایت یا تله؟
شاخص کل در محدوده ۳ میلیون و ۸۰۰ هزار واحد به یک سطح حساس رسیده است. این محدوده میتواند بهطور مقطعی نقش حمایت را ایفا کند و نوسانات مثبت کوتاهمدت ایجاد شود؛ اما تا زمانی که ارزش معاملات خرد در سطوحی کمتر از ۱۵ همت باقی بماند، هر رشد احتمالی بیشتر شبیه یک «پولبک مقطعی» خواهد بود تا آغاز یک روند صعودی پایدار.
دو سناریو برای آینده بورس
سناریوی مثبت:
کاهش تنشهای سیاسی و انتشار اخبار امیدوارکننده از مذاکرات میتواند با توجه به ارزندگی فعلی سهام، جرقه بازگشت بازار به مدار صعود را بزند. در این صورت، بازگشت شاخص به محدوده ۴.۵ میلیون واحد دور از ذهن نخواهد بود.
سناریوی منفی:
در صورت تشدید تنشها یا وقوع رویدادهای غیرمنتظره، احتمال فشار فروش مجدد وجود دارد؛ هرچند بسیاری از تحلیلگران معتقدند بخش عمده ریسکها در قیمتها لحاظ شده و افت سنگینتر تنها در سناریوهای بسیار بدبینانه محتمل است.
فرصت تاریخی یا هشدار بزرگ؟
بورس تهران اکنون در نقطهای ایستاده که همزمان دو تصویر متضاد ارائه میدهد. از یک سو، ارزش دلاری نزدیک به کف تاریخی و P/Eهای کمسابقه، سیگنال «ارزندگی» میدهد؛ و از سوی دیگر، ریسکهای سیاسی و نااطمینانیهای کلان، مانع فعال شدن موتور نقدینگی شدهاند.
پرسش کلیدی این است: آیا کف ۸۰ میلیارد دلاری به سکوی پرتاب بازار تبدیل میشود یا در سایه تداوم ریسکها شکسته خواهد شد؟
پاسخ این پرسش بیش از هر چیز به تحولات سیاسی پیشرو گره خورده است؛ جایی که بورس تهران چشمانتظار روشنتر شدن افق ریسکهای کلان مانده است.
انتهای پیام/
